Er is veel discussie over het vak coachen. Dat is ook begrijpelijk, want er zijn er zoveel tegenwoordig en wat is nu een goede coach? Met wie ga je in zee en met wie niet? In die discussie gaat het vaak over het kunnen. De competenties. Onmiskenbaar heb je in coaching een groot aantal competenties nodig. Toch raak ik in die discussie altijd verstrikt. Er mist iets naar mijn gevoel. Een kunstschilder beoordeel je niet op zijn ambachtelijkheid alleen, en wie dat wel doet heeft vaak een slechte smaak. Zo ook met muziek. Het zijn niet de technisch meest hoogstaande musici die altijd de mooiste muziek maken. Martin Buber zei:
Zoals een melodie niet
is samengesteld uit tonen
een vers niet uit woorden
een zuil niet uit lijnen
zo is het ook met de mens
tot wie ik jij zeg
(Martin Buber, Ik en Jij, 1995)
Ontegenzeggelijk is het waar dat om muziek te maken of te schilderen techniek vereist is. Veel techniek. Maar ik zie vaak coaches met veel techniek die misschien het vak hebben begrepen maar de kunst nog niet. De kunst is een mysterieus verschijnsel, moeilijk in woorden te vatten zonder het kapot te maken.
Het risico van teveel aandacht leggen op je competenties als coach is dat je je als begeleider te centraal gaat stellen. Sommige coaches lijken te denken dat het vak coachen gaat over het zo snel en effectief mogelijk de juiste knoppen bij de cliënt in te drukken, zodat deze tot inzichten komt. Dat is egocentrisch. Het gaat dan om de coach en niet voldoende om de cliënt. De cliënt wordt gereduceerd tot een verschijnsel dat reageert op impulsen van de coach, in plaats van een zelfsturend wezen.
Wat is de kunst van het coachen? Net als met muziek en beeldende kunst geloof ik dat het hier om liefde gaat. Liefde voor het vak en liefde voor de mens die je als coach begeleidt. Een respectvolle benadering. Waardering voor de hele persoon die tegenover je zit. Carl Rogers, enkelen voor hem en velen na hem legden hierop al de nadruk. En misschien is wat bescheidenheid rond je rol als coach en de maakbaarheid van de ander ook wel goed.
