Ik doe graag een goed woordje voor de zwaarte, het verdrietige, datgene wat ons stil maakt en in onszelf doet keren. Ondanks de trend om de zaken positief te bekijken - je maakt geen carrière door je voorliefde voor het deprimerende te verkondigen, want daarvan wordt niemand vrolijk - hecht ik groot belang aan een plaats voor de zwaarte. Omdat ik me zo voel? Nee, maar het is wel altijd bij me. Je kunt het in bijna iedereen herkennen, vooral als je bij iemands hart komt.
Natuurlijk, een positieve blik maakt zaken ogenschijnlijk positiever en makkelijker te dragen. Maar is dat altijd nodig? Is het gevraagd? Vraagt je bestaan of de situatie om een positieve blik, of heb jij die nodig omdat je de zwaarte niet kunt hanteren? Zo wordt een positieve houding vaak een ontkenning van de keerzijde. Ontkenning is niet goed. Als er zwaarte is, moet er zwaarte kunnen zijn.
Ik geloof in de volgende 'regel' of wetmatigheid: datgene wat je ontkent bepaalt je leven. Zo drukt zwaarte bij velen een diepe stempel op het leven. We zijn moe, gestresst, bang. De dood, ziekte en vergankelijkheid, hoe onvermijdelijk ook, worden zover mogelijk uit het zicht gehouden. Gedeprimeerde mensen worden gemijd, en als zwakkelingen afgeschilderd. Want, zo is de redenering: als je het zwaar hebt zul je wel te weinig in je mars hebben om het licht of goed voor jezelf te maken. Ja, zelfs ouderdom wordt ontkend of weggemoffeld onder dure crèmes en Photoshop. Want rimpels herinneren ons aan het onvermijdelijke.
Zoals gezegd, ik heb een bepaalde voorliefde voor het zware in mensen. Zij hebben het lef hun kwetsbaarheid toe te laten. Zij gaan het leven in alle intensiteit aan, nemen de dingen zoals ze zijn, dus ook het vele verdriet waarvan ze weten dat het diep in hun systeem leeft. Wie dat doet, kent intens gelukkige momenten, én intens ongelukkige. In beide gevallen is er geen sprake van een positieve blik, maar van een scherpe blik met een open hart.
Het omarmen van het zware geeft ruimte voor het lichte. Het ontkennen van het zware versterkt het zware, én brengt het buiten bereik. Zo wordt je positieve instelling een dagelijks gevecht tegen een schimmig maar angstaanjagend gevoel.
Laten we ophouden de werkelijkheid te proberen creëren met onze geest, en te leren zien wat er is. Max Ehrmann schreef, aan het einde van zijn prachtige tekst Desiderata, uit 1927:
(...) houd vrede met je ziel in de lawaaierige verwarring van het leven. Met al zijn klatergoud, somberheid en vervlogen dromen is dit toch nog steeds een prachtige wereld.
Max Ehrmann, 1927, Desiderata
