Wie zou volledig tevreden zijn met wat er nu is als er geen toekomst was, geen belofte voor iets nieuws, iets beters of iets mooiers? Ik vermoed dat de meeste mensen gelukkig kunnen zijn in het nu vanuit de wetenschap dat het verandert in iets nieuws, of vanuit de belofte dat het beter wordt dan het nu is of tot nu toe geweest is. Al was het maar de belofte van een leuke film op TV vanavond. De pessimisten zullen gelukkig zijn in het nu omdat het alleen maar slechter kan worden, maar ook zij maken zich zo afhankelijk van de toekomst.
De boeddhisten, en zij niet alleen, zeggen dat je ieder moment zou moeten leven alsof het je laatste is. Alleen met een dergelijk bewustzijn kun je volledig in het nu zijn, ook omdat het nu dan alles is wat je nog hebt. Maar wij zijn eerder met ons hoofd in de toekomst, vol verwachting of vol bezorgdheid, in de vaste overtuiging dat we nog veel toekomst hebben.
Je hoopvolle verwachtingen of je bezorgdheid ontstaan door het verleden en hoe je dat beleefd hebt. Je gaat er - niet helemaal onterecht - van uit dat je ervaring je leert hoe het zal gaan. Dat maakt het mogelijk vooruit te zien, te anticiperen. Maar wie zegt dat je je verleden objectief hebt opgeslagen? Veel mensen verwachten meer van de toekomst, omdat ze het verleden geidealiseerd hebben. zoals een fotoboek waarin alleen gelukkige momenten en lachende gezichten staan. Ze vergeten dat niemand zin had om de camera op te pakken als het even minder ging.
En ondertussen ontgaat je het nu voortdurend in anticipatie van het straks. Die gerichtheid versterkt je vermoeden dat in het nu niet zoveel te halen valt. En in de toekomst deste meer. Het is een zichzelf versterkende cirkel.
Sommige mensen vragen zich af waarom het zo nodig is om in het nu te zijn. Dat is niet zo moeilijk: er is niets anders. Verleden en toekomst zijn niet meer dan gedachten, creaties en fantasieën op basis van echte gebeurtenissen. In het nu kun je gelukkig zijn, effectief zijn, iets bereiken, of misschien verdriet hebben en dat verwerken. In de toekomst en in het verleden kun je helemaal niets.
