Ik lees met veel plezier het boek 'Het slimme onbewuste' van Ap Dijksterhuis (2007). Hij beschrijft vanuit wetenschappelijk hoek wat ik intuitief al wist: dat we meer zijn dan we bewust denken te zijn, dat ons rationele geanalyseer slechts een fractie is van wat ons brein kan. Dijksterhuis windt er geen doekjes om dat hij niet bepaald gecharmeerd is van vaagheid: "Zinsneden als 'u kunt dichter bij uw ware zelf komen' en dat soort vage onwetenschappelijke kletspraat komen in dit boek niet voor", schrijft hij. Het is verfrissend om te zien, dat zelfs iemand die alleen het wetenschappelijke als waar beschouwen kan (dat moet je ook wel als wetenschapper) het volgende vertelt over ons bewuste en onbewuste: dat het onbewuste een opnamecapaciteit heeft die 200.000x groter is dan die van het bewuste, dat we dus veel meer weten en leren dan we bewust kunnen bevatten, dat het vooral onbewuste processen zijn die ons aansturen en niet de bewuste, en dat het arrogant en stupide is om te denken dat ons bewuste denken het enige is waarop wij varen.
Ik moet denken aan mijn begeleidingswerk. Naarmate trainingen intenser zijn en dieper gaan, hoor ik vaak deelnemers ook na verloop van tijd zeggen 'er is iets veranderd, mensen reageren anders op mij en ik ook op hen, ik voel me anders, lichter...'. Meestal kunnen ze niet zeggen waardoor het komt, en zijn ze niet bewust van wat de precieze relatie is tussen hun ervaringen in de groep en hun veranderde ervaring.
Ik geloof dat er iets in hun diep begraven onbewuste is aangeraakt, zoals je soms zoekend op een oude stoffige zolder geheel onbewust iets verplaatst dat daar al 30 jaar onaangeroerd stond, waardoor het in een ander licht komt te staan. Die verandering zorgt ook voor een veranderde aansturing van je gedrag. En: naarmate je meer rondstommelt op je oude zolder, verander je meer van wat daar verborgen ligt.
Ik heb niet de middelen en de drijfveer om dit wetenschappelijk te bewijzen, maar gelukkig zijn er mensen die die wel hebben. Voor mij is de ervaring genoeg. ik zie het bewijs steeds weer voor me, dat diepgaand leren meer aanraakt dan voor ons bewust te bevatten is, en zo ook meer kan veranderen dan voor ons bewust te bevatten is.
