In de vele interessante reacties die ik ontvang op mijn boek "Persoonlijke ontwikkeling - Echtheid in professionaliteit" (zie o.a. een artikel in Dagblad Trouw, dat deze week is gevolgd door een tweede artikel dat echtheid koppelt aan theater en acteren) is er een die vooral tot de verbeelding van de zakelijkere types zal spreken: wat levert het op om "echt" te zijn? Waar is het goed voor?
Allereerst, zoals ik ook betoog in bovengenoemde interviews, is een wens van veel professionals om meer zichzelf te kunnen zijn. Het is als een ontsnapping uit een gevangenis van verwachtingen, procedures, 'professionele codes', en rollen waarvan je je hebt ingebeeld dat je ze moet innemen. In die zin is het een bevrijding voor het individu maar daarmee nog geen cadeau voor zijn of haar omgeving.
Heeft de omgeving er ook wat aan? Iemand die echt is heeft een specifieke impact op zijn omgeving. Iemand die een rol speelt en zich achter zijn bescherming verschuilt, kan ook impact hebben, maar meestal is die impact op heel uiteenlopende manieren gewelddadig. Dat kan door het inzetten van extreem veel (overtuigings)kracht, anderen verwarren door te rationaliseren en argumenteren, zielig doen of het slachtoffer spelen, of extreem behulpzaam, lief, vriendelijk en voorkomend te zijn. Hoe kan lief zijn gewelddadig zijn? Dat kan, wanneer het niet echt is. Er is dan geen liefde maar angst. Liefde is dan de jas die beschermt. Dat gaat nooit lang goed.
Iemand die echt is heeft een heel andere werking. Zijn (of haar) kracht is zacht maar duidelijk, zijn gedachten zijn nooit ingewikkelder dan nodig, hij manipuleert niet met zijn verdriet, zijn behulpzaamheid is vanuit liefde en daarmee zonder prijskaartje. En als zijn kracht, verdriet of liefde op zijn, dan houdt het voor een echt persoon vanzelf op. Zo doet hij zowel de ander als ook zichzelf geen geweld aan.
Dat maakt een echt persoon transparant, wat heel wat onduidelijkheden voorkomt. In organisaties wordt een groot deel van alle beschikbare energie gespendeerd aan "gedoe", conflicten, en machtspelletjes. Er wordt - via procedures, hierarchische lijnen, communicatieprotocollen etc. - veel 'georganiseerd' om persoonlijke, echte confrontaties te vermijden, uit angst voor schade, die door al die omtrekkende bewegingen veel diepgaander wordt. Er wordt veel geld gespendeerd om elkaar niet echt te hoeven tegenkomen. Echtheid maakt het spannender maar transparanter, en spaart zo geld en energie.
Iemand die echt is draagt niet alleen bij aan transparantie. Hij heeft ook een heel andere impact op zijn omgeving: anderen herkennen iets in hem, iets waar zij in zichzelf een diep verlangen naar hebben maar wat ze vaak niet kunnen bereiken. Dat verlangen gaat uit naar de kern of de essentie van ieder mens, die bij iedereen anders is maar toch ook hetzelfde. Het is de kern vanwaaruit we leven, of we dat nu willen (durven) of niet. De kern durven tonen maakt ons charismatisch. Charisma ontstaat wanneer we grootsheid, uitstraling, leven in een ander zien. We zien het, maar we herkennen het ook. Ergens weten we dat we diezelfde eigenschappen in onszelf hebben begraven, en zo zien we in de charismatische persoon wat we zelf in potentie zijn. We zien in de charismatische persoon onze eigen kern. En dát is wat zo inspireert. Er is belofte.
Waar een zich beschermende persoon geweld moet gebruiken om dingen voor elkaar te krijgen, daar inspireert een echte persoon. Hij toont zich leider, gaat anderen voor, brengt anderen in beweging. Dat is de essentie van leiderschap, niet in de formele zin, maar in de persoonlijke. Wederom wordt er veel energie bespaard.
Er is geen alternatief: de wereld van nu is als een wild kolkende rivier geworden. Tegen de stroom inzwemmen kon 25 jaar geleden misschien nog, toen het water nog rustiger stroomde, nu zie je steeds meer mensen die dat proberen verdrinken, oververmoeid raken, of ziek worden. En: als je je laat meedrijven dan ga je veel harder, misschien niet de kant op die je had voorzien, maar wel de kant die je moet gaan.
Er is één probleem: wie zich niet (of minder) beschermt - wie echt is - is kwetsbaarder, toont zijn verwondheid makkelijker (iedereen heeft een wond, die de drijfveer tot bescherming heeft gevormd), en neemt dus het risico daarin weer gekwetst te worden. De bereidheid daartoe is vereist, en niet te onderschatten. Wat het oplevert, voor jezelf en voor je omgeving, is ook niet te onderschatten.
