zaterdag 31 januari 2009

Aanwezigheid

Wie het pad van zijn persoonlijke ontwikkeling loopt, komt heel wat problemen, ongemakken en pijn tegen. De neiging kan ontstaan dit alles te willen oplossen. Iemand die dingen oplost - zoals een oplosmiddel - doet verdwijnen. De hoop is, dat nadat de pijn is opgelost, je je gewone leventje weer kunt voortzetten zonder gehinderd te worden door al dit ongemak.

Toch gaat het bij persoonlijke ontwikkeling er niet om de problemen, de pijn of het ongemak te laten verdwijnen. Vaak is het nu juist die behoefte die de pijn in stand houdt. Hoe ongelukkig zie ik mensen zijn (en mijzelf vaak ook) over het niet kunnen doen verdwijnen van wat hen belemmert. Het gevecht met datgene waar je vanaf wilt maakt het scherper, frustrerender, pijnlijker. Wie daarentegen het vermogen heeft in volle aanwezigheid de pijn, de teleurstelling, de boosheid of wat er ook maar moge zijn te nemen voor wat het is, ervaart, na soms een korte verhevigde confrontatie ermee, een wonderlijk gevoel van rust en harmonie. Het is de overtuiging dat pijn of ander ongemak er niet zou moeten zijn, die de pijn voedt en die ons eenzaam, afgescheiden en op onszelf gericht maakt. En het is de bereidheid de confrontatie in volledig bewustzijn aan te gaan, die ons de verdieping en de harmonie geeft waar we zo naar op zoek zijn.

En zo ontstaat een curieuze paradox, die zich trouwens - als je goed oplet - op vele gebieden in het leven laat zien: wanneer je niet langer vecht met datgene waar je vanaf wilt, wat je wilt oplossen, dan verdwijnt het vanzelf. Of beter gezegd: het blijft bestaan maar het verliest zijn scherpte of intensiteit, en verkrijgt in plaats daarvan betekenis en waarde, zodat het ook mág blijven bestaan.

Dan merk je misschien dat datgene wat je pijn gaf of geeft naast een ongemak ook een bron is die je verbindt met andere mensen en met jezelf, die je toegang geeft tot een diepere relatie met het leven, met waar het daarin om gaat. Kahlil Gibran zegt in zijn prachtige boekje De Profeet: "Je pijn is het breken van de schaal die je inzicht omsluit". Pijn - of voor wie moeite heeft met dat woord: ongemak, problemen, alles wat je anders zou willen - is datgene wat nodig is om werkelijk te begrijpen. Om te kunnen vastpakken wat belangrijk is, om je bron of essentie te leren kennen, en om zo je verbindtenis met anderen te leren zien.