Hoe kun je waarachtig zien wat er is? Alles lijkt omgeven door een laag, een mist, die de essentie omhult en verhult.
Of we nu naar onszelf, andere mensen, organisaties of de wereld kijken, van alles wat wij zien blijft de essentie meestal buiten beeld.
Soms vangen we een glimp op van wat zich achter de omhulsels bevindt. Dan is er schoonheid.
Wat de essentie lijkt te omgeven is niet reëel. Het is er niet echt, daar in de buitenwereld, of daar in onszelf. Het ontstaat door de manier waarop wij waarnemen. Iets in het proces van waarnemen creëert de omhulling van het essentiële. Wijzelf maken het omhulsel.
Hoe kan dat gebeuren? We nemen waar via ons denken. We kijken, en vormen beelden van wat we zien. We maken er innerlijke foto's en filmpjes van. Steeds als we iets nieuws ervaren zijn we alleen bewust van het door onszelf gevormde beeld van wat we zien en niet het ding zelf.
Onze waarneming wordt verder ingekleurd door onze geschiedenis en de beelden die in ons geheugen zijn opgeslagen. Zo geven we betekenis, want betekenis is er alleen via vergelijkingsmateriaal. We bepalen zo wat goed is en slecht, mooi en lelijk, waar en onwaar. We vergelijken het beeld van nu met de beelden van eerder. Wat wij zien is een reflectie, en niet de essentie.
Onze pogingen om op die manier tot helderheid te komen zijn al in de fundamenten tot mislukken gedoemd. Via analyse, betekenisgeving, beeldvorming en vergelijking zal er nooit helderheid komen. We weten dat, als we kijken naar duizenden jaren geschiedenis, waarin zoeken naar de waarheid altijd een doel was, en het nooit eenduidig gevonden is.
En ergens, diep van binnen, is er de wetenschap dat dit waar is, dat we onhelder zien, mistig, en dat er méér is dan we zien. Sommigen zijn zich bewust van een afgescheiden gevoel, alsof we de eenheid met de wereld verloren zijn.
Is het mogelijk, om de essentie te her-inneren? Om te zien wat er is, in ons en om ons heen, zonder dat omhulsel van ons denken, en onze beelden en herinneringen? Is het mogelijk om onze verbondenheid weer te ervaren, ons een-zijn met de wereld?
Het antwoord lijkt 'ja' te zijn, maar het vraagt een zogenaamde 'quantumsprong': de instrumenten die we kennen zullen niet werken. Al datgene wat ons bekend is, is deel van de illusie. We moeten opnieuw beginnen, met 'the beginners mind', zoals de boeddhisten dat noemen.
Zien wat er is betekent de waarnemer zelf onderzoeken. Wat je doet terwijl je waarneemt. Misschien is het dan mogelijk dat alles los te laten, zodat alleen waarnemen overblijft. Uit te stijgen boven het gebied van waar en niet waar, goed en slecht, de discussie, het debat, opinies en visies, en daar te komen waar rust en helderheid is.
Ik geloof, in het licht van de problemen van de huidige tijd, dat een dergelijke 'quantumsprong' het verschil kan uitmaken dat nodig is om de veelheid van problemen effectief te adresseren. Het is niet vaag, integendeel: al het andere is vaag.
