Zien wat is
Ik heb mezelf leren kennen als een waarnemer. Wat ik doe, waar ik mezelf in bekwaam, is kijken. Proberen te zien wat er is. Dat richt zich op alles: op de wereld in het groot, op de mensen om mij heen, de mensen die ik begeleid, en ook (niet in de laatste plaats) op mijzelf. Dat is mijn uitgangspunt.

Het begint bij jezelf
Het is moeilijk om te zien wat er is, want onze geest houdt ons allerlei beelden voor, in de vorm van herinneringen en ervaringen, ideeën, emoties, en (voor)oordelen. Dat heeft me ertoe gebracht mij in eerste instantie op mijzelf te richten, op degene die waarneemt, om daarna pas 'naar buiten' te kijken. Want als ik mijzelf hierin oversla, dan ben ik gedoemd onzuiver en bevooroordeeld te handelen, met alle schadelijke gevolgen van dien.

Zonder oordeel
Uiteindelijk gaat het me erom zonder oordeel (anders gezegd: waarderend, in verwondering en openheid) te kunnen zien. Ik ben ervan overtuigd geraakt dat in de Realiteit van mijzelf en alles om mij heen een grote wijsheid verscholen zit. Een wijsheid die de weg wijst, op een geheel eigen manier. Maar die wijsheid laat zich alleen zien als je je oordeel achterwege laat.

Opgejaagd door de vergelijking met anderen
De 'normale' manier om ons pad naar de toekomst uit te stippelen is niet ons zonder oordeel te richten op onszelf of op de Realiteit, maar ons te vergelijken met de anderen om ons heen. Zo vormen we onze oordelen over onszelf en anderen. Je kunt je vergelijken met anderen om je ambities of je 'lat' te bepalen. Je kunt je afzetten tegen anderen om je mening te vormen. Je kunt streven te worden als je idool of te winnen van je concurrent. Maar, zo heb ik ontdekt, zo geformuleerde ambities maken onrustig en ongelukkig, gehaast en opgejaagd, onverzadigbaar en armoedig. Ze verwarren en zorgen ervoor dat je langzaamaan jezelf kwijtraakt.

Emergentie
De Realiteit (omtrent jezelf en een ander bijvoorbeeld) schreeuwt haar wijsheid niet van de daken. Het vereist grote aandacht, geduld, en een stille geest om haar subtiele raadgevingen te kunnen horen. Als je met aandacht kijkt naar wat zich ontvouwt, wordt zichtbaar wat ook wel Emergentie wordt genoemd: de Realiteit gaat haar eigen weg, welk oordeel wij ook vellen, en we kunnen die proberen te volgen of begrijpen. We kunnen de loop der dingen forceren in een door onszelf gekozen richting, óf we kunnen luisteren naar wat die Realiteit ons te vertellen heeft.

De (tanende) illusie van controle
In de wereld die wij hebben gebouwd is de natuurlijke weg van de Realiteit zoveel mogelijk ingedamd. We hebben onze wil aan de natuur opgelegd, hebben haar in een keurslijf geforceerd, onszelf incluis. Even leek het alsof wij de totale heerschappij hadden bereikt. Maar de klimaatcrisis leert ons een andere les: de natuur laat zich niet forceren, vindt altijd weer een eigen weg. Des te harder wij forceren, des te krachtiger de natuur terugduwt. Dat geldt niet alleen voor de natuur om ons heen, maar ook voor de natuur in onszelf: onder alle druk raken we gestrest, geïsoleerd en depressief, en verliezen we ons gevoel van purpose. Onze diepste natuur laat zich niet managen.

Tenslotte: waaraan ik hoop bij te dragen
Ik geloof dat de mens in een crisis verkeert. We zijn te ver afgedreven van de natuur. Sommigen zeggen van God. We zijn verdwaald geraakt in onze eigen constructies. We zijn verstrikt geraakt in de machine die we zelf hebben gebouwd. Die machine is ons gaan overheersen. Daarom geloof ik dat we terug moeten, naar onszelf, naar eenvoud, naar 'minder'. We zouden minder moeten investeren in de alomtegenwoordige hang naar efficiëntie en concurrentie, het recht van de sterksten of 'de tucht van de markt', en meer op de essentie: waar het uiteindelijk om gaat. Wat dat is, dat weet je zelf.

Klik hier voor mijn LinkedIn profiel